Kılavuz Kaptan

Denizcilik sektörü içerisinde direk ve dolaylı olarak çok fazla yapılabilecek meslekler barındırmaktadır. Kılavuz kaptan pozisyonu da bunlardan sadece bir tanesidir. Kılavuz kelimesi yönlendirici, önder manasına gelmektedir. Gemilerde de kılavuz kaptan, yani pilot dediğimiz kişiler de kendi tecrübelerine ve bölgenin coğrafi yapılarına göre kumandası altındaki gemilere yönlendirme görevlerinde bulunurlar.

Yazımda bu önemli meslek ile ilgili sadece tanımlardan değil, ayrıca kılavuz kaptan maaşları ve nasıl kılavuz kaptan olunur gibi meslek ile ilgili daha merak edilen konulardan da bahsedeceğim.

Kılavuz Kaptan Kimdir?

Bildiğiniz üzere dünya denizlerindeki her yer aynı coğrafyada değildir. Dolayısı ile aynı karakteristik özelliklere de sahip olmuyorlar. Dolayısı ile her bölgenin kendi özel durumları olma konusu var. Özellikle de gemi trafik geçişlerinin çok zorunlu olduğu yerlerde, kalabalık bölgelerde, diğer deniz hareketlerinin de etkisi ile bölgeyi çok iyi tanımak gerekmektedir.

Kılavuz kaptana neden ihtiyaç duyulur? sorusunun cevabı da aslında tanımda gizlidir. Zaman içerisinde belirli özel yerlerde bazı kazalar meydana gelmiştir. Örneğin karaya oturma, akıntıya kapılma, boğaz daralmaları gibi. Bu durumların önüne geçebilmek için bölgeyi iyi tanıyan ve mesleki anlamda tecrübesi üst seviyelerde olan kaptanların, dışarıdan gelen gemilere yardımcı olarak bu ve buna benzer durumların oluşması engellenmeye çalışılmıştır.

Kılavuz kaptan ( yurt dışında pilot olarak tanımlanmaktadır) dediğimiz meslek sahipleri, bu özel bölgelere hakim, tecrübeli kişilerdir. Başka bir tanımda da gemileri liman veya nehir ağızları gibi tehlikeli veya tıkanmış sularda manevra yaptıran bir kaptandır. Genellikle eski bir gemi kaptanı ve belirli suyolu hakkında detaylı bilgiye sahip oldukça deneyimli bir gemi mürettebatıdırlar denilmektedir.

Kılavuz Kaptan Maaşları

Denizcilik ile ilgili meslek tanıtımlarını yaptığımız zaman, okuyucularımın ilk merak ettiği konu ne kadar maaş kazanıyorlar yönünde oluyor. Burada da maaş belirlenmesinde en önemli unsur aslında çalışılan ve hizmet verilen bölgenin özellikleri. Yani maaşlar değişkenlik göstermektedir. Bu konuyu aslında daha önce Gemi Adamı Maaşları 2020 konulu yazımda da dile getirmiştim. Sizin çalışacağınız gemi tipi, bayrağı gibi etkenler maaşlarınızın belirlenmesinde rol oynamaktadır. Aynı durum kılavuz kaptanlar için de geçerlidir.

Hizmet verilen bölgenin fiziki özellikleri, trafik yoğunluğu, katma değer etkisi gibi özellikleri, buradaki kaptanların önemini ortaya çıkarıp fiyat belirlenmesinde belirleyici etkilere sahip oluyor. Bu bağlamda genel bir fiyat çerçevesi çizmek gerekirse, en düşük kılavuz kaptan maaşı 10,000TL ile başlayıp, aylık 50,000TL arasındaki fiyatlarla kılavuz kaptanlı yapılması mümkündür.

Nasıl Kılavuz Kaptan Olunur?

Maaşlar duyulduktan sonra ilk akla gelen şey, bende kılavuz kaptan olmak istiyorum olacaktır muhtemelen. Ama bu o kadar da kolay bir şey değil. Öncelikle tanıma tekrar dikkatlice bakacak olursak, kılavuz kaptanların iyi bir deniz tecrübesine hakim olması gerektiğini görebiliyoruz. Bu da öncelikle gemilerde uzun süre gemi kaptanı olarak tecrübe edinmiş olmayı gerektirmektedir. Nasıl gemi kaptanı olunur? konusunu da zaten anlatmıştım. Hatırlamak isteyenler verdiğim link üzerinden ilgili yazıya ulaşabilirler.

Gemi kaptanı olan herkes kılavuz kaptan olamıyor demiştik. Öncelikle bu alanda bir ihtiyaç olması gerekmekte. İhtiyaca binaen, bir sınav açılır ve mülakatlar, yazılı sınavlar sonucunda belirli aşamaları geçenler arasından seçilen kaptanların, belirlenmiş sürelerde kurs süreçleri başlar. Sonuçta pilot olmak ayrı eğitimler ve düşünme mekanizması gerektirmektedir. Kurs süresi sonunda da bir sınav yapılır. Ama bu sefer işin içine bir uygulama da eklenerek, teorik bilgilerin pratikte ne kadar kullanılabildiği ölçülmelidir. Sonuçta bu kişiler, hiç bilmedikleri özelliklerde olan bir gemiye girip, en umulmadık senaryoların içerisinde kendilerini bulabilirler.

Uygulama sınavından da başarılı olan adayların bu sefer zorlu staj dönemleri başlar. Bulundukları ve görev yapacakları bölgeleri en ince ayrıntısına kadar ezberlemeleri ve her hava ve çevre şartında bölgeyi iyi tanımaları gerekmektedir. Bu nedenle 3-6 ay aralığında stajyer olarak gemilere, yanlarında tecrübeli bir pilot ile çıkarak gemi kontrol yeteneklerini geliştirmeye başlarlar.Tüm bu süreçleri başarı ile tamamlayan adaylar artık birer kılavuz kaptan olarak bölgelerinde hizmet vermeye başlayabilmektedirler.

Kılavuz Kaptan Zorunlu mu?

Peki bu kadar önemli bir görev icra eden ve gemilerde can, mal ve çevresel kayıpların önüne geçilmesinde bu derece önemli yeri olan kılavuz kaptan zorunluluğu var mı? En çok merak edilen konulardan bir tanesi de bu oluyor. İsterseniz bu konuyu Limanlar Yönetmeliği 14. Maddesi ile cevap verelim;

Çanakkale veya İstanbul Boğazından girip Marmara limanlarından birine gidecek, Marmara limanlarından ayrılıp Çanakkale veya İstanbul Boğazından çıkacak uğraklı geçiş yapan her tonajdaki yabancı bayraklı ticaret gemileri, Çanakkale Boğazı Ege girişi ile Marmara limanları ve İstanbul Boğazı Karadeniz girişi ile Marmara limanları arasındaki güzergâhın deniz trafiği ve kıyı güvenliği yönünden ilgili liman başkanlıklarınca zorunlu görülen kesimlerinde seyir süresince kılavuz kaptan almak zorundadırlar. 

Limanlar Yönetmeliği Madde 14

Kılavuz Kaptan Olma Şartları

Gemilerde pilot adını verdiğimiz kılavuzluk hizmeti yapmak isteyen adaylardan istenen tüm şartlar aynı olmayabilir. Çünkü kaptanın deneyimi kadar bulunduğu bölgenin coğrafik farklılık ve çeşitliliği konusunda da tecrübe sahibi olması gerektiğini belirtmiştik. Fakat Kılavuz olmak isteyen kaptanlar genel olarak “Gemi adamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliği Madde 69″ gereğince belirtilen ön şartları sağlaması beklenmektedir.

Kılavuz Kaptan Olma Şartları
  • Türk Vatandaşı olmak,
  • Kamu hakları konusunda mahrumiyeti bulunmamak,
  • 5237 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak,
  • 5237 sayılı Kanunun 188 inci, 190 ıncı ve 191 inci maddelerindeki suçlardan dolayı hakkında verilmiş bir mahkûmiyet veya güvenlik tedbiri kararı bulunmamak,
  • Askerlik ile ilgili bir ilişkisi bulunmamak,
  • Üniversitelerin Denizcilik Fakültesi veya ilgili fakültelerinin Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Bölümü mezunu olmak,
  • Uzakyol kaptanı yeterlik belgesine sahip olmak ve anılan belge ile en az on iki ay Donatım Yönergesinde uzakyol kaptan yeterliği ile donatılması gereken gemilerde gemi kaptanlığı yaptığını deniz hizmet belgesi ile belgelemek, *
  • Sağlık durumunun deniz hizmetine elverişli olduğunu, bu Yönetmeliğin ilgili hükümlerine göre belgelemek,
  • Düzgün, akıcı ve anlaşılabilir konuştuğunu hastaneden alınmış belge ile ispatlamak,
  • 70 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kılavuz kaptan sınavına girmeden önce YDS’nin İngilizce bölümünden en az 70 puan veya ÖSYM tarafından bunun eşdeğeri kabul edilen ulusal/uluslararası yabancı dil sınav türlerinden 70 puana denk puan almak,

*Burada istenilen tecrübe süresi, bölge şartlarının gereksinimlerine göre daha fazla da olabilmektedir.

Kılavuz Kaptanlık Sınavı

Kılavuzluk sınavları belirli dönemlerde ihtiyaca göre açılmaktadır. Yukarıda belirttiğimiz başvuru şartlarına uygun kişiler idare tarafından düzenlenecek olan bir eğitime alınırlar. Eğitimlerini başarı ile tamamlayan adaylar girecekleri sözlü ve yazılı sınavlar sonucunda başarılı olmaları durumunda pilot (kılavuz) kaptan olma hakkına sahip olabilmektedirler.

Eskiden kılavuzluk ihtiyacı bölge bölge belirlenip ona göre sınavlar açılırken, son zamanlardaki uygulamalarda artık tüm adaylar tek merkezde toplanıp daha sonra görevlendirmeleri yapılmaktadır. Bunun da göz önünde bulundurulmasında fayda bulunuyor.

Yorum yapın